GSM : risico voor zwangere vrouwen

Vrouwen die regelmatig gsm'n lopen meer risico om een kind te baren met gedragsstoornissen. Dat blijkt uit een grootschalige studie op maar liefst 13.000 kinderen, uitgevoerd door de universiteiten van Los Angeles en Aarhus (Denemarken). De moeders van de kinderen werden ondervraagd over het gsm-gebruik tijdens de zwangerschap. De kinderen werden na de geboorte gevolgd tot ze zeven jaar werden. Vormen van hyperactiviteit of andere emotionele problemen werden in kaart gebracht. Daarnaast werd bijgehouden welke kinderen ook zelf regelmatig een gsm gebruikten voor de leeftijd van zeven jaar.

Het onderzoek dateert van eind de jaren '90. Toen was het gsm-gebruik nog niet algemeen. De helft van de vrouwen belde bijna nooit met een gsm. De vrouwen die wel regelmatig belden met een gsm liepen 54% meer risico op het krijgen van een kind met gedragsstoornissen. Effecten konden vastgesteld worden vanaf drie keer bellen per dag. Als de kinderen zelf ook regelmatig de gsm gebruikten, liep het risico op tot 80%.


http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-wellbeing/health-news/warning-using-a-mobile-phone-while-pregnant-can-seriously-damage-your-baby-830352.html

Roetdeeltjes zorgen voor opwarming

De bijdrage van roet aan het broeikaseffect is driemaal groter dan tot nu toe werd gedacht. Roet is na CO2 de belangrijkste oorzaak van de opwarming van de aarde. Zo blijkt uit onderzoek van Veerabhadran Ramanathan en Greg Carmichael, verschenen in het tijdschrift Nature Geoscience (http://www.nature.com/ngeo/journal/v1/n4/fig_tab/ngeo156_F2.html).

Aërosolen zoals roet absorberen inkomend zonlicht of kaatsen het juist terug. Ze kunnen zowel voor opwarming als voor afkoeling zorgen. Hun werking is erg afhankelijk van de hoogte waarop ze zich bevinden. Maar het hangt ook sterk af van het soort van deeltjes. Aërosolen (non-BC) zoals sulfaten of nitraten dragen sterk bij tot het effect van 'global dimming' (vermindering van licht) : ze zorgen netto voor afkoeling aan het aardoppervlak. Maar zwarte roetdeeltjes (BC = 'black carbon') hebben netto een opwarmend effect. Ze zorgen voor een opwarming van de atmosfeer, en een afkoeling aan het aardoppervlak, maar het netto effect blijft positief : ze doen dienst als broeikasgas. En het gaat om massa's roet : veroorzaakt door duizenden kookvuren op hout en mest, vooral in Azië, maar ook door de verbranding van dieselmotoren in westerse landen.

In feite zo zeggen de auteurs van het artikel, is dit goed nieuws : roet terugdringen is veel makkelijker dan C02 terugdringen. Als zwart roet officieel erkend wordt als brooeikasgas, kan dat ook belangrijke economische effecten hebben.
De strijd tegen fijne roetdeeltjes en tegen de opwarming van de aarde, wordt dan één en dezelfde strijd.

Maar je kan de zaken ook anders voorstellen. Stofdeeltjes in de lucht, en meer bepaald aërosolen als sulfaten en nitraten kaatsen zonlicht terug en hebben netto een afkoelend effect. In het tijdschrift "Der Spiegel" repte men zich dus om opnieuw open deuren in te trappen : de opwarming van de aarde in Europa wordt veroorzaakt door het proper maken van onze lucht, zo houdt men de lezer voor. Te kort door de bocht, zo blijkt dus als je het totale plaatje bekijkt. Natuurlijk blijft het zo dat meer sulfaten in de lucht zorgen voor een lagere temperatuur. Maar de negatieve gezondheidseffecten van dit soort smog zijn genoegzaam bekend. We willen liefst niet kiezen tussen de pest en de cholera, tussen smog en broeikas.

Laat ons zoeken naar dubbele winsten.
Het echte doemdenken (roet zorgt voor extra opwarming) kan dan misschien leiden tot extra soelaas : de bestrijding van roetvervuiling levert een dubbel dividend op...

Dreigingen uit de diepzee

Onze oceanen worden zwaar vervuild. En door de opwarming van de aarde zijn de zeewoestijnen, zeeën waar alle leven dood is, met 15% aangegroeid.
6,5 miljoen km2 (200 keer de oppervlakte van België) van de zee is morsdood.
Het fytoplankton dat 99,9% van alle CO2 in levende wezens, vasthoudt, is er afgestorven.

En we weten intussen allemaal dat door overbevissing veel vissoorten finaal dreigen uit te sterven. De alarmkreten van Greenpeace en WWF vinden nauwelijks gehoor.

Nog een opmerkelijk bericht : in de Stille Oceaan drijft een tapijt van plastic afval met een oppervlakte twee maal zo groot als de Verenigde Staten : de ‘Plastic Belt’. Vissen raken erin verstikt.

Van alle oceanen ter wereld is slechts 4% nog ongerept. 40% van het zeewater is zwaar tot heel zwaar vervuild. Helemaal bovenaan de lijst van mariene probleemgebieden staat onze eigen Noordzee.

Leviathan?
Hoe lang nog voordat we de prijs betalen voor onze stelselmatige mishandeling van de ecologie van de oceanen? Of om het met een mythisch beeld te zeggen : hoe lang nog voor de zee terugslaat?

In de SF-thriller ‘De Zwerm’ beschrijft Frank Schätzing hoe de oceaan en haar bewoners wraak nemen op de menselijke beschaving die haar belaagt met vervuiling.
Is dit één van vele trendy horrorverhalen opgehangen aan het modieuze eco-thema?
Of slaat Schätzing toch af en toe (onbewust?) de nagel op de kop?
Twee van zijn doembeelden blijken zich alvast door te zetten in de werkelijkheid.

Aantasting van de derde ijskap : methaanhydraten

De derde ijskap, zo mogen we de voorraad methaanhoudend ijs in de bodem van de zee wel noemen. Dat ijs bevat ruwweg eens zoveel organische koolstof als alle bekende voorraden fossiele brandstof bij elkaar. Grote hoeveelheden van die koolstof kunnen gemakkelijk de atmosfeer bereiken, maar in de meeste koolstofcycli en klimaatmodellen komt het reservoir niet eens voor.

Opgesloten in kooivormige waterkristallen, clathraten, vormt methaan een methaanhydraat.

In “De Zwerm” wil een Noorse oliemaatschappij Statoil, actief op de Noordzee gas winnen uit methaanhydraten. Dit is overigens geen fantasieverhaal – hier is men effectief mee bezig. Wat begrijpelijk is. De voorraden ‘brandbaar methaanijs’ worden op 10.000 gigaton geschat, zowat het dubbele van onze olie-, steenkool- en gasvoorraden. Maar bij de verbranding van het goedje zouden natuurlijk immense hoeveelheden CO2 vrijkomen. Bij Schätzing draait dit plan uit op een nachtmerriescenario.

Fred Pearce beschrijft de werking van methaanclathraten in zijn pessimistisch klimaatboek ‘De Laatste Generatie’. Hij baseert zich op officieel onderzoek. Als dit al horror is, dan is het gebaseerd op wetenschappelijke bevindingen. Pearce beschrijft de methaanuitbarstingen van op de zeebodem oneerbiedig als “megascheten”. Methaan is een veel krachtiger broeikasgas dan CO2. En in de methaanclathraten liggen massa’s methaan opgeslagen. “In de gevaarlijke wereld van plotselinge, abrupte en onstuitbare klimaatveranderingen is methaan het kruitvat” besluit Pearce. En dan heeft hij het nog niet over de plannen om de methaanijslagen effectief te gaan aanboren…

Een massale kwalleninvasie

Schätzing beschrijft hoe horden zeewezens onze kusten belagen. Het lijkt allemaal ver gezocht. Maar de werkelijkheid lijkt niet meer zo ver af van zijn gruwelverhalen.

Van Japan tot Afrika en van Alaska tot Australië wordt een ware explosie van het aantal kwallen opgetekend. De jongste maanden is het aantal giftige reuzenkwallen voor de kusten van Japan, China en Zuid-Korea schrikbarend toegenomen. De naam van deze monsterkwal is Echizen Kurage, het beest weegt 200 kilo en beschikt over talloze, uiterst giftige tentakels. Eén kwal heeft voldoende gif om zestig mensen te doden. In de Middellandse zee vreest men voor een invasie van de Spaanse kusten deze zomer. Gelukkig gaat het om een veel kleinere soort (pelugia noctiluca). Vorig jaar al spoelden miljoenen kwallen aan op de Spaanse kusten. De giftige kwallen komen in zee voor in grote groepen, ‘bloesems’ van duizenden exemplaren. Ze vermenigvuldigen zich pijlsnel door de warmte van de zeeën en door het verdwijnen van veel vissoorten. Ze zijn het signaal dat het ecosysteem van de zee totaal ontwricht is. “Telkens als we overspoeld worden met kwallen, stuurt de zee ons de boodschap dat ze ziek is en dat we haar mishandelen” waarschuwt Joseph Maria Gili, prof aan Barcelona’s Instituut voor Mariene Wetenschappen.

Meer CO2 = Minder Zuurstof

Het Scripps Instituut van San Diego heeft de concentraties aan zuurstof gemeten over de hele wereld sinds 1989. De specialist terzake Dr. Ralph Keeling geeft aan dat voor elke molecule CO2 die gevormd wordt door de verbranding van fossiele brandstoffen, er tegelijk drie zuurstof- moleculen verdwijnen.

Sinds het begin van het industriële tijdperk is de concentratie aan CO2 in de atmosfeer met 30% toegenomen. De afname van O2 in de atmosfeer zou voor dezelfde periode 0,095% bedragen. Dat lijkt verwaarloosbaar. Maar zuurstof maakt slechts 20% uit van de atmosfeer. En volgens de regels voor zuurstoftekort in besloten plaatsen (van de Amerikaanse administratie voor beroepsveiligheid en gezondheid) mag de zuurstofconcentratie nooit beneden 19,5% zakken.

Zo lang we koolwaterstoffen sneller blijven verbranden dan dat het milieu de bijproducten (CO2 en waterdamp) kan opvangen om terug zuursof aan te maken, ziet het er naar uit dat de hoeveelheid zuurstof in de atmosfeer zal blijven afnemen. Overtollig CO2 opslaan onder de grond, vermindert de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer, maar stopt de daling van zuurstof in de atmosfeer niet.

Voor alle duidelijkheid : het gaat om een in verhouding zeer klein zuurstofverlies. Het feit dat men de laatste jaren zo’n duidelijke daling van zuurstofconcentraties over verschillende meetstations gespreid heeft kunnen vaststellen, is vooral onrustwekkend omdat het een extra bewijst levert van de mate waarin CO2- concentraties pieken en de klimaatverandering doorzet.

We zijn nog erg ver verwijderd van het schrikbeeld dat de Nederlandse SF-auteur Felix Thijssen ooit schetste in “Pion” (1979). In zijn verhaal zakken de zuurstofniveaus in die mate dat mensen uiteindelijk alleen nog kunnen overleven in broeikassen. Omdat buiten de kassen planten geen CO2 meer omzetten in zuurstof.

In de zeeën is er intussen wel een groot probleem van zuurstofvermindering (hypoxia) door milieuvervuiling (eutrofiëring die de groei van het fytoplankton aantast). Met het gevolg dat het plankton in zee minder CO2 kan opslaan. Met als gevolg : meer CO2 en minder O2 in de atmosfeer…